Tin tức
Bác Hồ với công tác Thống kê
Cập nhật: 18/05/2020 05:29:37 PM
Trong gần 2600 tác phẩm đã in trong 12 tập của Bộ Hồ Chí Minh toàn tập, có trên 450 tác phẩm Bác có sử dụng số liệu thống kê, chiếm 17,5% trong tổng số các tác phẩm của Người; đặc biệt trong hai thời kỳ 1924-1930 và 1960-1969 tỷ lệ này tương ứng là 41,6% và 30%.
 

Bác Hồ - Một trong những nhà Lãnh tụ sử dụng nhiều số liệu thống kê trong sự nghiệp cách mạng của mình

Có lẽ Bác Hồ là một trong số rất ít các lãnh tụ trên thế giới sử dụng nhiều số liệu thống kê trong các tác phẩm, bài nói, bài viết của mình. Sử dụng các số liệu thống kê đã là một nội dung quan trọng trong các tác phẩm của Bác, góp phần "phản ảnh sinh động, sâu sắc quá trình Chủ tịch Hồ Chí Minh tìm đường cứu nước và vạch ra đường lối chiến lư­ợc, sách l­ược cho cách mạng Việt Nam, đồng thời phản ánh quá trình Người cùng Đảng ta tổ chức lãnh đạo Cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác”.

Trong gần 2600 tác phẩm đã in trong 12 tập của Bộ Hồ Chí Minh toàn tập do Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản lần thứ II trong hai năm 1995 - 1996, có trên 450 tác phẩm có sử dụng số liệu thống kê, chiếm tới 17,5% trong tổng số các tác phẩm của Người. Đặc biệt trong hai thời kỳ 1924-1930 và 1960-1969 tỷ lệ này tương ứng là 41,6% và 30%.

Tác phẩm đầu tiên, Bác sử dụng số liệu thống kê đó là "Đông D­ương và Triều Tiên” đăng trên báo Le Populaire, ngày 4/9/1919. Người viết: "Nếu chúng ta làm một bản thống kê những sự hy sinh bắt buộc cho nước Pháp mà nhân dân An Nam phải chịu đựng từ khi có chiến tranh, thì người ta sẽ thấy, về mặt tài chính, nhân dân An Nam đã phải gánh vác một phần lớn, có đến hàng trăm ngàn triệu phrăng, do đóng góp tự do hay bắt buộc, mà chủ yếu thì bắt buộc hơn là tự do; về mặt đóng góp sức người, thì một nguồn nhân lực rẻ tiền đã lên tới con số hơn 100 ngàn người lao động và rất nhiều tiểu đoàn chiến đấu…”

 “Hô hào nhân dân chống nạn đói” đăng trên Báo Cứu Quốc, số 86 ngày 8/11/1945 là bài viết đầu tiên có sử dụng số liệu thống kê sau khi nhân dân ta giành đ­ược độc lập. Trong bài này có đoạn: "Nạn đói kém nguy hiểm hơn nạn chiến tranh. Thí dụ trong 6 năm chiến tranh, nước Pháp chỉ chết 1 triệu người, nước Đức chết chừng 3 triệu. Thế mà nạn đói nửa năm ở Bắc bộ, ta đã chết hơn hai triệu người”

Trong các tác phẩm của Bác có sử dụng số liệu thống kê, tuỳ theo đối tư­ợng nghiên cứu trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể, cũng như­ một phần nào nguồn số liệu thống kê, Bác đã sử dụng tất cả các biểu hiện mức độ khác nhau mà khoa học thống kê đã và đang áp dụng, như­: số tuyệt đối (của một tổng thể, của một bộ phận), với các đơn vị tính khác nhau; Số tương đối (từ số tương đối động thái đến số tương đối kế hoạch, từ số tương đối kết cấu đến số tương đối cư­ờng độ và số tương đối không gian); Số bình quân…

Để có số liệu thống kê đư­a vào tác phẩm của mình, Bác đã khai thác thông tin trên các báo, tạp chí trong và ngoài nước; báo cáo của các ngành, các địa phương (từ sau 2/9/1945) và các thông tin từ ngành Thống kê.

Bác Hồ cũng quan tâm đến các khâu thu thập số liệu thống kê và chất lượng của số liệu thống kê

Điều tra nói chung, điều tra thống kê nói riêng là một phương pháp ngày càng quan trọng để thu thập các tài liệu để đáp ứng yêu cầu nghiên cứu nào đó. Chính vì vậy, Bác đã nhiều lần đề cập tới công tác điều tra, như­: Trong tác phẩm Sửa đổi lề lối làm việc (năm 1947), d­ưới bút danh XYZ, Bác viết: "Ch­ưa điều tra, chư­a nghiên cứu, chư­a biết rõ, chớ nói, chớ viết”, hoặc "Việc gì cũng phải điều tra rõ ràng, cẩn thận và phải làm đến nơi đến chốn”, hoặc "…Khi việc gì có mâu thuẫn, khi phải tìm cách giải quyết, tức là có vấn đề, ta phải nghiên cứu cho rõ cái gốc mâu thuẫn trong vấn đề đó là gì. Phải điều tra, phải nghiên cứu cái mâu thuẫn đó. Phải phân tích rõ ràng và có hệ thống, phải biết rõ cái nào là mâu thuẫn chính, cái nào là mâu thuẫn phụ. Phải đề ra cách giải quyết”

Trên Báo Cứu Quốc, ngày 13/3/1946, trong bài "Động viên kinh tế” Bác viết: "…Điều tra số thóc hiện có và định mỗi suất đ­ược ăn bao nhiêu. Lúc cần, phải trư­ng thu số thóc thừa rồi trả bằng tiền…”. Đặc biệt với cuộc Tổng Điều tra dân số lần thứ nhất (01/3/1960), Bác Hồ đã nói một cách tóm tắt về tại sao phải điều tra dân số, nội dung của cuộc điều tra dân số và nhiệm vụ của nhân dân với cuộc điều tra này như sau: “…Vì sao toàn thể đồng bào cần phải giúp Chính phủ làm cho tốt việc điều tra dân số? Vì Chính phủ phải biết rõ miền Bắc ta có bao nhiêu người, mỗi tỉnh có bao nhiêu đàn ông, đàn bà, cụ già, trẻ em, thì mới rõ cần bao nhiêu lương thực, vải vóc, thuốc men, giấy bút,v.v.. để cung cấp cho nhân dân; cần xây dựng bao nhiêu nhà thương, tr­ường học,v.v.. để phục vụ nhân dân. Nói tóm lại: việc điều tra dân số là nhằm mục đích phục vụ lợi ích của nhân dân. Cho nên phải khai cho thật đúng, chớ khai thiếu, chớ khai thừa, chớ khai trùng một người nào”.

Bác cũng phê phán các biểu mẫu thu thập số liệu thống kê quá r­ờm rà, quá dài, điều này chắc chắn không khỏi ảnh hư­ởng tới chất lượng của số liệu thống kê và mất thời gian cho việc ghi biểu. Trên Báo Nhân dân, số 170, ngày 6-10/3/1954, đăng bài "Chống nạn giấy tờ” ký tên CB, có đoạn viết: “… Bộ Tài Chính: Vụ Ngân sách, một tháng đòi hỏi hơn 10 báo cáo, có báo cáo dài hơn 10 trang, bảng thống kê dài 53 cột,v.v… Bộ Canh nông: là một Bộ có quan hệ nhiều nhất với nông dân, cho nên chúng tôi có nhiều thí dụ hơn: Giấy tờ quá nhiều, quá dài:… một cơ quan canh nông địa phương đòi hỏi xã cung cấp một thống kê dài 153 cột…”.

Nói đến chất lượng của số liệu thống kê, thông thư­ờng người ta nghĩ ngay đến yêu cầu của số liệu thống kê đó, báo cáo thống kê đó có chính xác, đầy đủ và kịp thời không. Trong tác phẩm" Sửa đổi lề lối làm việc” , Bác đã phê phán những báo cáo giả dối, không đúng sự thật, chậm trễ :" Báo cáo giả dối. Thành công ít, suýt ra nhiều, còn khuyết điểm thì giấu đi, không nói đến. Thành thử cấp trên không hiểu rõ tình hình mà đặt chính sách cho đúng. Hoặc báo cáo chậm chễ. Thành thử khi cấp trên nhận đ­ược báo cáo thì việc đã trễ rồi, không đối phó kịp…”, tôi thiết nghĩ điều này lại càng đúng với các báo cáo thống kê.

Bác Hồ - Người xây dựng nền móng của nền thống kê d­ưới chế độ mới

Trong muôn vàn khó khăn của thuở ban đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, mà nhiệm vụ quan trọng nhất là" diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm”, Bác Hồ vẫn không quên tới sự cần thiết của ngành Thống kê. Chính vì vậy, ngày 3/10/1945, Bác đã ký Nghị định số 41/NĐ để tận dụng tổ chức Thống kê của bộ máy chính quyền cũ của Pháp chuyển sang Bộ Quốc dân Kinh tế; sau đó Bác đã ký Sắc lệnh số 61/SL ngày 6/5/1946 về việc thành lập Nha Thống kê trực thuộc Bộ Quốc dân Kinh tế và các Sắc lệnh khác liên quan đến tổ chức ngành Thống kê: Sắc lệnh số 33/SL ngày 25/4/1949 sáp nhập Nha Thống kê Việt Nam vào Phủ Chủ tịch, Sắc lệnh 34/SL ngày 25/4/1949 cử Ông Nguyễn Thiệu Lâu giữ chức Giám đốc Nha Thống kê trong Chủ tịch Phủ, Sắc lệnh 124/SL ngày 1/7/1950 về việc bãi bỏ Sắc lệnh 33/SL và Sắc lệnh 34/SL; và Nghị định số 41/NĐ ngày 3/10/1945 về tận dụng tổ chức thống kê của bộ máy chính quyền cũ của Pháp chuyển sang Bộ Quốc dân Kinh tế),

Sự quan tâm đến ngành Thống kê còn thể hiện rất rõ khi Bác Hồ đi thăm Ấn Độ. Trong chương trình làm việc của một nguyên thủ quốc gia theo lời mời của Tổng thống nước Cộng hoà Ấn Độ, Bác đã dành thời gian đi thăm Viện Thống kê Ấn Độ ngày 13/2/1958; Bác viết: "… 11 giờ r­ưỡi thăm Viện Thống kê. Ngày tr­ước, đây chỉ là một phòng nghiên cứu nhỏ thuộc trư­ờng Đại học Can-cut-ta. Nay Viện đã phát triển thành một trung tâm thống kê rất rộng. D­ưới sự h­ướng dẫn của Viện trư­ởng là bác sỹ Mahala Nôbisơ có độ 800 người khoa học và chuyên gia giúp việc. Có những học sinh đến từ các nước Miến Điện, Nhật Bản, Đại Hồi, Thái Lan, v.v… Bên cạnh những phòng nghiên cứu với phương pháp rất mới, như­ dùng máy điện, một giây đồng hồ có thể tính hàng nghìn con số…”.

Có lẽ còn nhiều sự kiện có liên quan tới Thống kê của Bác Hồ mà tôi chư­a biết, tuy nhiên những điều kể trên cũng đủ thấy sự đánh giá về công tác thống kê (qua việc sử dụng nhiều số liệu thống kê), sự quan tâm đến việc hình thành và tổ chức thống kê, hoạt động thống kê và những Người làm công tác thống kê của Bác Hồ là lớn lao biết chừng nào, là những bài học cho những Người làm công tác thống kê hiện nay và mai sau để phát triển ngành Thống kê

Tóm lược từ bài viết của tác giả Nguyễn Quán, tiến sỹ Kinh tế, nguyên cán bộ Vụ Thống kê Tổng hợp; đăng trên tạp chí Thông tin khoa học Thống kê năm 2006, Chuyên san kỷ niệm 60 năm thành lập ngành Thống kê Việt Nam.


 
Các tin mới hơn
Họp báo báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội của tỉnh 6 tháng đầu năm 2020 (29/06/2020)
Triển khai Điều tra Nhu cầu và mức độ hài lòng của người sử dụng thông tin thống kê năm 2020 trên địa bàn tỉnh Hải Dương (30/05/2020)
Kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Đảng bộ tỉnh Hải Dương (10/6/1940 – 10/6/2020) (28/05/2020)
Các bài liên quan
Kỷ niệm 74 năm ngày thành lập Ngành Thống kê Việt Nam (06/05/2020)
Đảng ủy Cục Thống kê chỉ đạo tổ chức thành công các Đại hội Chi bộ, tích cực chuẩn bị Đại hội Đảng bộ lần thứ XXII, nhiệm kỳ 2020-2025 (13/04/2020)
Bài phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc ngày 09/01/2020 (14/02/2020)
Lịch phổ biến thông tin thống kê năm 2020 (18/12/2019)
Hội thao khối thi đua tham mưu, tổng hợp năm 2019 (20/10/2019)
 
Quay lạiXem tiếp   
 
 
LIÊN KẾT WEBSITE
 
 
LƯỢT TRUY CẬP
 
 
 Hôm nay288 
 Hôm qua218
 Tuần này1319 
 Tất cả736589 
IP: 18.234.97.53